ಭಾರತವು ಇಂದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರು ಪ್ರತಿದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಫೇಸ್ಬುಕ್, ಯೂಟ್ಯೂಬ್, ಟೆಲಿಗ್ರಾಂ, ವಾಟ್ಸ್ಆಪ್, ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಾಹಿತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಮನರಂಜನೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಅಪಾರ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ ಆತಂಕಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಸ್ತರಣೆ ಇಂದು ವಂಚನೆ, ಸುಳ್ಳುಪ್ರಚಾರ, ದ್ವೇಷ ರಾಜಕಾರಣ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಶಾಂತಿಗೆ ಹೊಸ ದಾರಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿದೆ.
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಅಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ಅರಾಜಕತೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ—ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಅರಾಜಕತೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ?
ಪ್ರತಿ ದಿನ ದೇಶದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಆನ್ಲೈನ್ ವಂಚನೆಗಳ ಸುದ್ದಿಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ. ಟೆಲಿಗ್ರಾಂ ಚಾನೆಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮೋಸ, ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮೂಲಕ ಸುಳ್ಳು ಹಣಕಾಸು ಸಲಹೆಗಳು, ನಕಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು, ಕ್ರಿಪ್ಟೋ ಕರೆನ್ಸಿ ವಂಚನೆಗಳು, ನಕಲಿ ಲಾಟರಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಜಾತೀಯ ದ್ವೇಷ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳು, ಮಹಿಳೆಯರ ವಿರುದ್ಧ ಸೈಬರ್ ಕಿರುಕುಳ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕವೇ ವ್ಯಾಪಕವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಿಗಳು ನಕಲಿ ಹೆಸರುಗಳು, ಸುಳ್ಳು ವಿಳಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಗುರುತುಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ನಿಜವಾದ ಗುರುತನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ತೆರೆಯಲು ಗುರುತಿನ ದಾಖಲೆ ಕಡ್ಡಾಯ. ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಲು ಚಾಲನಾ ಪರವಾನಗಿ ಕಡ್ಡಾಯ. ಆಸ್ತಿ ಖರೀದಿಸಲು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ದಾಖಲೆಗಳು ಕಡ್ಡಾಯ. ಆದರೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದ ಗುಂಪು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಾನೆಲ್ ಅಥವಾ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವಾಹಿನಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಏಕೆ ಸಮರ್ಪಕ ಗುರುತಿನ ದೃಢೀಕರಣ ಕಡ್ಡಾಯವಿಲ್ಲ? ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ನಿಯಮಗಳೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವೈಫಲ್ಯವಲ್ಲವೇ?
ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತವೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಆನ್ಲೈನ್ ಸೇವೆಗಳು, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಇ-ಆಡಳಿತ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶ್ಲಾಘನೀಯ. ಆದರೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಂದಾಗ ಆಡಳಿತದ ದೃಢತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕೋಟ್ಯಂತರ ನಾಗರಿಕರು ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಕೇವಲ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಪರಾಧ ನಡೆಯದಂತೆ ತಡೆಯುವ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಗತ್ಯ.
ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಗುಂಪು, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಾನೆಲ್ ಅಥವಾ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವಾಹಿನಿ ಆರಂಭಿಸುವವರಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯ ಗುರುತಿನ ಪರಿಶೀಲನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಯಾಗಬೇಕು. ಸಂಬಂಧಿತ ಕಂಪನಿಗಳು ನಿರ್ವಾಹಕರ ಮೂಲ ಗುರುತನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅಪರಾಧ ಅಥವಾ ವಂಚನೆ ನಡೆದಾಗ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅವರದ್ದಾಗಬೇಕು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವುದಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರನ್ನು ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿಸುವ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
ಇನ್ನೊಂದು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆ ವೇದಿಕೆಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ. ಒಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರೆ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಎದುರಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರೆ ಪ್ರಸಾರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಕಂಪನಿಗಳು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ತಾವು ಕೇವಲ “ವೇದಿಕೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಟ್ಯಂತರ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಗಂಭೀರ ದುರುಪಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೈತೊಳೆಯುವುದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲ.
ಇದು ಕೇವಲ ವಂಚನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣವು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ವಿದೇಶಿ ಶಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಘಟಿತ ಗುಂಪುಗಳು ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೂ ಇವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು “ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವಲಯ” ಎಂದು ನೋಡದೆ, ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ತರಬೇಕು.
ಇಂದು ದೇಶದ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಆಯ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಒಂದೆಡೆ ನಿಯಂತ್ರಣರಹಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅರಾಜಕತೆ; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯುತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಎರಡನೆಯ ದಾರಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನುಗಳಿಲ್ಲದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಕೊನೆಗೆ ಬಲಿಷ್ಠರ ಆಯುಧವಾಗುತ್ತದೆ; ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಸಂಸದರು, ನೀತಿ ರೂಪಿಸುವವರು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಇನ್ನು ಮುಂದೂಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿದಿನ ಹೊಸ ಹೊಸ ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುತ್ತಿವೆ. ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿವೆ. ಯುವಕರು ಮೋಸದ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ನಂತರವೂ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಕೇವಲ ನೀತಿ ವೈಫಲ್ಯವಲ್ಲ—ನಾಗರಿಕರ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಕಾನೂನುಗಳೂ ಅಗತ್ಯ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುರಕ್ಷತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಸಾಗಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧ್ಯ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕನಸು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಅರಾಜಕತೆಯ ದುಃಸ್ವಪ್ನವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ನಾವು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ ಈಗ ಇದೇ: ಕಾನೂನಿಗಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾವು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವೇವೋ, ಅಥವಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅರಾಜಕತೆ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದೋ?
ಬರಹ : ಶ್ರೀ ರಾಮಾ ನಾಯ್ಕ್, ಕುಮಟಾ
ಉತ್ತರಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ
